POSTNATALNI RAST DJECE INTRAUTERINO ZAOSTALA RASTA I MALE POROĐAJNE TEŽINE I/ILI DUŽINE U ODNOSU NA GESTACIJSKU DOB
HUSREF TAHIROVIĆ

Sažetak
Djelovanje različitih fetalnih, placentarnih i maternalnih poremećaja na razini procesa koji omogućavaju intrauterini rast fetusa, može dovesti do usporenja fetalnog rasta i rađanja djece koja imaju malu težinu i/ili dužinu u odnosu na gestacijsku dob. Prenatalno blagovremeno uočavanje ovog poremećaja veoma je značajno, jer ponekad pruža mogućnost da se uzrok zaostajanja otkloni i na taj način fetusu omogući normalan rast. Ipak se s ovim poremećajem još uvijek rađa oko 5% novorođenčadi (bez obzira da li su rođeni na vrijeme ili prije vremena), od kojih su 15% kasnije u djetinjstvu, adolescenciji i odraslom dobu su niskog rasta. Ta djeca odlikuju se sljedećim kliničkim karakteristikama: porođajna dužina i/ili težina ispod 3. centila ili -2 skora standardne devijacije (SSD) usvojenih standarda u odnosu na gestacijsku dob, srednja roditeljska visina -1 SSD, nekompletan "catch-up" do 2 godine, nizak indeks tjelesne mase, brzina rasta ispod artimetičke sredine, visina ispod -2 SSD, slab apetit, smanjeno unošenje hrane i oslabljeno samopouzdanje. Blagovremeno dugotrajno liječenje hormonom rasta omogućava da rast ove djece dostigne ciljnu visinu i da njihovo psihosocijalno stanje bude poboljšano. Bolji rezultati će biti postignuti kada se liječenje hormonom rasta započne u mlađem životnom dobu, primjeni doza 0,067 mg/kg/dan i kada postoji veći deficit u srednjoj visini roditelja. Međutim, prije donošenju odluke o davanju hormona rasta djeci s ovim poremećajem, treba imati na umu postojanje sporednih efekata ove terapije, kao što je, prije svega, povećanje inzulinske rezistencije, posebno u onih koji imaju anamnestičke podatke o postojanju dijabetesa tip 2 u obitelji.

POSTNATAL GROWTH OF CHILDREN WITH INTRAUTERINE GROWTH RETARDATION AND BORN SMALL FOR GESTATIONAL AGE
H. Tahirović

Summary
The effects of different fetal, placental and maternal disturbances at the level of processes involved in intrauterine growth of fetus may result in fetal growth restriction and born children who have low weight and/or length for a gestational age. Antenatal recognition of fetal growth restrictions is very important because it sometimes gives a possibility to remove the causes of growth restriction enabling thus a normal growth of fetus. However, even now the population studies show that about 5% of infants (full term or premature) are born with this disorder. Late throughout the childhood, adolescence and adulthood 10% of them remain short. This children have birth length and/or weight below 3 percentile or -2 SDS according to the appropriate reference date for gestational age, mid-parental height approximately -1 SDS, incomplete spontaneous catch up by age of 2 years, low body mass index, height velocity below 0,0 SDS, height below -2 SDS, poor dietary appetite, low food intake and reduced self confidence. In due time and long-term treatment with growth hormone of these children may increase height to within the target and normal range, and improve their psychosocial profile. The better results will be achieved when the treatment starts with growth hormone in younger age using doses of 0,067 mg/kg/day and when there is a greater deficit in parental-adjusted height. However, before making a decision about the growth hormone treatment it is necessary to know that risk of side effects and long term complications, such as an increase in insulin resistance, needs to be assessed carefully, especially in children who have a family history of type 2 diabetes.